Son illerde aparilan arasdirmalar qushlarin minlerle kilometr mesafeni nece chashmadan qet etdiyini daha aydin sekilde ortaya qoyub. Alimler bildirirler ki, qushlarin istiqameti “kompas kimi” tapmasinin esas sebebi onlarin goylerinde ve beyinlerinde yerlesen xususi maqnit reseptorlaridir. Bu reseptorlar Yer kuresinin maqnit sahesini hiss edir ve qushlara gorunmez naviqasiya sistemi kimi istiqamet gostermek imkani verir.
Yeni tedqiqatlarda mueyyen olunub ki, bezi qush novlerinin retinasinda “kriptokrom” adlanan xususi zulal formasi movcuddur. Bu maddə qushlara maqnit sahesindeki deyisiklikleri vizual sekilde hiss etmeye imkan verir. Bu proses insanlarda bash vermediyi ucun alimler uzun muddet qushlarin bu qabiliyyetini izah etmekde chətinlik chəkirdilər.
Mutexessisler bildirir ki, qushlarin miqrasiya marshrutu yalniz genetik yaddaşla yox, eyni zamanda muhitdeki faktorlarla da tənzimlenir. Mesele üçün, hava tezyiqi, gun ishiginin uzunlugu, kuleyin istiqameti ve temperatur kimi deyiskenler qushlarin hereket ritmini mueyyen edir. Bu sebebden her il milyonlarla qush eyni marshrut uzre hereket edir ve bu, onlarda olduqca yuksek naviqasiya bacariginin oldugunu gosterir.
Tedqiqatçilarin sozlerine gore, bu mexanizmin daha derinden oyrenilmesi tebiet muhafizəsi baximindan muhimdir. Iqlim deyisikliyi ile elaqedar olaraq qushlarin koch yollarinda deyisiklikler bash vere biler ve bezi novler risk altina dushə biler. Yeni elde olunan melumatlar gelecekde qushlarin yashayish areallarinin qorunmasi ucun yeni strategiyaların hazirlanmasina komek edecek.
